Norveç’te Eğitim Reformu Eşitsizliği Derinleştirdi
Norveç’in Bergen kentinde liseye yerleştirmede notların belirleyici hale getirilmesi, eğitimde adalet tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Yeni bir araştırma, bu reformun öğrenciler arasında önemli farklılıklar yarattığını ortaya koydu. 2005 yılında hayata geçirilen düzenleme ile öğrencilerin liseye yerleşmesinde coğrafi yakınlık yerine akademik başarı esas alınmaya başlandı. Reformun amacı, daha adil bir sistem kurarak başarılı öğrencilerin daha iyi okullara erişimini sağlamaktı. Ancak araştırma sonuçları, bu değişimin beklenenin aksine karmaşık ve eşitsizlik yaratıcı sonuçlar doğurduğunu gösteriyor.
Norveç Ekonomi Okulu (NHH) profesörü Kjell Gunnar Salvanes, reformun öğrencileri fiilen iki gruba ayırdığını belirtiyor: prestijli okullara kabul edilenler ve sistem dışına itilenler. Araştırmaya göre, en çok tercih edilen okullara yerleşen öğrenciler çoğunlukla yüksek notlara sahip, daha avantajlı sosyoekonomik geçmişe sahip ve büyük ölçüde kız öğrencilerden oluşuyor. Ancak bu öğrencilerin elde ettiği kazanımların sınırlı olduğu görülürken, sistem dışına itilen öğrenciler için sonuçlar çok daha olumsuz oldu. Daha düşük veya orta düzey notlara sahip ve genellikle daha dezavantajlı ailelerden gelen öğrencilerin, lise eğitimini tamamlama ve yükseköğretime geçiş olasılıklarının belirgin şekilde düştüğü tespit edildi.
Araştırma, reformun genel eğitim başarısını artırmadığını ortaya koyarken, “yerinden edilme etkisi” olarak adlandırılan bir duruma dikkat çekiyor. Buna göre, sınırlı kontenjan nedeniyle bazı öğrencilerin kazancı, diğerlerinin sistem dışına itilmesi pahasına gerçekleşiyor.