Yapay Zekâ Destekli Terapi Güvenli mi?
Yapay zekâ destekli sohbet robotları, profesyonel psikolojik desteğe erişimin zor veya maliyetli olduğu koşullarda, sundukları anonimlik ve her an ulaşılabilirlik sayesinde kullanıcılar için dijital bir destek aracı olarak öne çıkıyor. Bu yönelim, dijital ortamda duygusal ihtiyaçların nasıl karşılandığına dair yeni bir toplumsal alanın oluştuğunu gösteriyor.
1960’larda geliştirilen Eliza’dan günümüzün gelişmiş dil modellerine uzanan süreç, insanların makinelerle kurduğu ilişkiyi teknik bir etkileşim olmaktan çıkararak daha kişisel bir boyuta taşıyor. Söz konusu eğilim, kullanıcıların yapay zekâya anlam yüklemesi sonucu ortaya çıkan ve “Eliza Etkisi” olarak adlandırılan olguyla ilişkilendiriliyor; bu bağlamda kullanıcılar, sohbet robotunu kendilerini anlayabilen biri gibi algılayabiliyor.
Uzmanlar, yapay zekânın empatiyi taklit edebilse de klinik değerlendirme, bağlamsal yargı ve kriz yönetiminde sınırlı kaldığını vurguluyor. Özellikle ruh sağlığı konularında yanlış yönlendirme veya aşırı güven riski dikkat çekiyor. Algoritmaların hangi veri ve değerlerle eğitildiği, kültürel duyarlılık ve tarafsızlık açısından tartışma yaratıyor. Ayrıca mahremiyet ve veri güvenliği endişeleri ile kullanıcıların sistemlere duygusal olarak aşırı bağlanma ihtimali birleşerek önemli toplumsal riskler oluşturuyor.
Yapay zekâ destekli sohbet robotlarının ruh sağlığında tamamlayıcı bir rol oynayabileceği, ancak profesyonel terapinin yerini almasının mümkün olmadığı belirtiliyor. Dijital destek ile uzman yardımı arasındaki sınırların korunması, hem bireysel güvenlik hem de toplumsal sorumluluk açısından kritik öneme sahip. Yapay zekânın ruh sağlığı alanındaki varlığının, zorunluluktan ziyade tamamlayıcı bir sosyal politika unsuru olarak kurgulanması ve toplumsal yapıyla uyumlu hâle getirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.