Ebeveyn İzin Sisteminin Çalışan Evli Kadınların Doğum Planlarına Etkisi: Güney Kore Kadınlar ve Aileler Boylamsal Araştırmasının Üç Yıllık Takip Çalışması

Bu çalışma, Güney Kore’de çalışan evli kadınların ebeveyn izni kullanımının doğum oranlarıyla ilişkisini ele almaktadır. Özellikle Güney Kore’de doğurganlık oranlarının düşük olması, iş-aile hayatındaki dengenin sağlanmasını önemli bir odak noktası hâline getirmiş; bu denge ebeveynlik izni bağlamında incelenmiştir. Bu çerçevede, “ebeveyn izin sisteminden yararlananların gelecekte çocuk sahibi olmayı planladıkları” hipotezi öne sürülmüş ve ilgili analizler gerçekleştirilmiştir. 

Amaç

Bu çalışmanın amacı, Güney Kore’deki çalışan evli kadınlar arasında ebeveyn izin sisteminin çocuk sahibi olma planı üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Bu doğrultuda ebeveynlik politikaları ve doğum arasındaki ilişki kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. 

Yöntem 

Metodoloji

Bu çalışmada, ebeveyn izin sisteminin çocuk sahibi olma planı üzerindeki etkisini incelemek için genel tahmin denklemi (general estimating equation, GEE) modeli kullanılarak lojistik regresyon analizleri yapılmıştır. Doğum planı, bağımlı değişken olarak belirlenmiş; bu değişken “Çocuk sahibi olmayı planlıyor musunuz?” sorusuna verilen yanıtlara göre sınıflandırılmıştır. Analizde demografik, sosyoekonomik değişkenlerin yanı sıra aileyle ve sağlıkla ilgili çeşitli değişkenler de dikkate alınmıştır. 

Veri Toplama 

Çalışmada, Güney Kore Kadın ve Aileler Boylamsal Araştırması’nın (KLoWF) 2016, 2018 ve 2020 dalgalarından elde edilen üç yıllık takip verileri kullanılmıştır. 2016 yılında toplam katılımcı sayısı 11.546 iken, hariç tutma kriterleri sonrasında 324 kişi çalışmaya dâhil edilmiştir. Bu kişiler; evli, çalışan, 25-39 yaş arasındaki kadınlardan oluşmaktadır ve diğer dalgalarda sırasıyla 2018’de 345 ve 2020’de 227 kişi analiz edilmiştir.

Veri Analizi

Bu çalışmada, doğum planına ilişkin temel özelliklerin sıklığı ve oranları χ² testleri ile incelenmiştir. Tüm sonuçlar P ≤ 0,05 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiş ve analizler SAS 9.4 programı ile gerçekleştirilmiştir. 

Bulgular 

• Ebeveyn izni alan kadınların doğum planı yapma olasılıkları daha yüksek çıkmıştır.

Çalışmanın bulgularına göre, ebeveyn izin sistemi kapsamındaki kadınların, bu kapsamda olmayanlara göre çocuk sahibi olmayı planlama olasılığının 3,63 kat daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte ebeveyn izni bölgesel olarak da farklılık göstermiş; iznin uygulandığı kentsel bölgelerdeki çalışan kadınların, kırsal bölgelerdeki kadınlara göre çocuk planlama eğiliminin daha yüksek olduğu saptanmıştır. 

• Genç kadınların doğum planı yapma olasılıklarının daha yüksek olduğu görülmektedir. 

Doğum planı yapma eğiliminin, 35-39 yaş grubundaki kadınlara kıyasla 25-29 yaş grubundaki kadınlarda 7,08 kat, 30-34 yaş grubundaki kadınlarda ise 6,06 kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, özellikle 30’lu yaşların başlarında yer alan kadınlarda doğum planı yapma eğiliminin daha yüksek olduğu göstermektedir. Ayrıca çocuk sahibi olmayı gerekli gören kadınların çocuk sahibi olmayı planlama durumlarının, bunu isteğe bağlı görenlere göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir.  

• Mevcut çocuk sayısı, doğum yapma planı üzerinde etkiye sahiptir. 

Çocuğu olmayan kadınların, iki veya daha fazla çocuğu olan kadınlara kıyasla çocuk sahibi olma planlarının 22,82 kat daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ancak, iki veya daha fazla çocuğu olan kadınların, ebeveyn iznine başvururken, hiç çocuğu olmayan veya bir çocuğu olanlara göre doğum planlama olasılıkları daha yüksek çıkmıştır.

• Ebeveyn izni başvurusunun durumu, kadınların doğum yapma planlarını etkilemektedir. 

Ebeveyn izni başvurusunun durumu, kadınların doğum planlama olasılığını etkilemektedir; en yüksek olasılık yeni başvuru yapanlarda, ardından devam eden başvurusu olanlarda, en düşük olasılık ise başvurusu reddedilenlerde ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, ebeveyn izni başvuru durumu ile doğum yapma planı arasında pozitif bir ilişki olduğu söylenebilir. 

• Ebeveyn izni ve diğer doğum destek sistemleri arasında ilişki gözlemlenmiştir. 

Araştırmanın bir diğer bulgusu, ebeveyn izninin mali destek yerine doğum izniyle birlikte uygulandığında çocuk planlaması üzerinde daha güçlü bir etki gösterdiğidir.

Sonuç 

Çalışma sonucunda, ebeveyn izin sistemlerinin kadınların çocuk sahibi olma planlarını etkilediği görülmüştür. Özellikle bu etkinin, iş yerinde ebeveyn izin sistemi uygulanan evli, çalışan kadınlarda belirginleştiği saptanmış; bu grupta çocuk sahibi olmayı planlama olasılığının daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Bu çalışma, ebeveynlik izninin diğer annelik politikaları ile birlikte daha etkili olduğunu ortaya koyarak doğum motivasyonuna yönelik politikaların oluşturulmasına katkı sağlamayı amaçlamıştır. Bu bağlamda, uygun çocuk bakımı destek politikalarına dikkat çekilmiş ve bu politikaların doğurganlık oranlarını artıracağı ifade edilmiştir. 

Kaynak: Jung, Y. H., Jang, Y. S., & Park, EC. (2024). Impact of parental leave system on the childbirth plan among working married women: A three-year follow-up study of the Korean Longitudinal Survey of Women and Families. BMC Pregnancy and Childbirth, 24, 99. https://doi.org/10.1186/s12884-024-06286-5