Sushrut Jadhav ile Psikiyatrinin Dekolonizasyonu

Enstitü Sosyal, “Dünyadan Yansımalar” serisi kapsamında University College London’dan (UCL) Kültürel Psikiyatri Profesörü Sushrut Jadhav’ı ağırladı. 22 Ekim’de yapılan “Korsan Terapi: Evrensel Psikiyatri ve Sömürgeci Mirası” başlıklı söyleşide Jadhav, psikiyatrik bilginin sömürgecilik tarihiyle şekillendiğine dikkat çekerek toplumsal eşitsizliklere bağlı ruh sağlığı sorunlarının Batı merkezli kalıpların ötesinde nasıl anlaşılabileceğini dekolonyal bir perspektifle ele aldı.

Jadhav, sömürgecilikten miras güç ilişkilerinin kurumlar, mesleki otorite ve gündelik pratikler aracılığıyla varlığını sürdürdüğünü anlattı. “Sömürgeci klinik” ifadesiyle Hint alt kıtasında kast hiyerarşisi üzerinden şekillenen ve İngilizlerden önce de var olan çok daha eski bir sömürgeci akla işaret ettiğini söyledi. Ardından “yerel sömürgecilikler” kavramı üzerinden, toplumların kendi içindeki güç hiyerarşilerinin de bu ilişkilerin devamında rol oynadığını açıkladı. 

Kast ayrıcalıklarının bakım süreçlerine yansımasına değinen Jadhav, ruh sağlığı profesyonellerinin tarafsızlığına ilişkin varsayımların ve tanıkların sessizliğinin kasta dayalı şiddeti görünmez kılabildiğini belirtti. Klinik uygulamaların üst kastların otoritesini normalleştirirken ezilen toplulukların yaşadığı sıkıntıları geri plana ittiğine dikkat çekti. 

Jadhav, tarihsel travmaları “Kölelik Sonrası Sendromu” veya “Kast Travması Sendromu” gibi yeni tıbbi etiketlerle kodlamanın, insanlara onurlarını geri kazandırmak yerine onları edilgen birer kurbana dönüştürdüğünü savundu. Konuşmasında dile de değinerek “üst kast” gibi statik nitelemeler yerine “uppered” (yükseltilmiş) ve “backwarded” (geri bırakılmış) gibi fiil temelli ifadelerin kullanılmasını önerdi.

Londra’da sokak psikiyatristi olarak evsizlerle çalıştığını anlatan Jadhav, gerçek bir insani bağın ancak karşısındakiyle aynı hizaya gelerek kurulabileceğini söyledi. Klinik ve kültürel örnekler üzerinden “politik” terapinin imkânlarını da değerlendiren konuşmacı, geleneksel psikiyatrinin ele almakta yetersiz kaldığı şiddet biçimleriyle yüzleşmenin önemini vurguladı. Söyleşi, psikiyatrinin ruhsal sıkıntıyı anlamak ve ele almak için bu sıkıntıya yol açan güç ilişkileriyle de yüzleşmesi gerekip gerekmediği sorusunu gündeme taşıdı ve soru-cevap oturumuyla sona erdi.