“Üstün Yetenekli” Yerine “İleri Düzey Öğrenci” Tanımı Öneriliyor
Eğitim psikoloğu Russell T. Warne, okullarda kullanılan “üstün yetenekli” öğrenci tanımının bilimsel ve pedagojik açıdan sorunlu olduğunu savunarak bu kavramın yerine “ileri düzey öğrenci” ifadesinin kullanılmasını öneriyor.
Warne’a göre “üstün yetenekli” etiketi, öğrencilerin kesin biçimde üstün yetenekli olanlar ve olmayanlar şeklinde iki gruba ayrılabileceği izlenimini oluşturuyor. Oysa zekâ, akademik yetenek, yaratıcılık, liderlik ve sanatsal beceriler gibi özellikler keskin kategorilerden ziyade bir süreklilik üzerinde bulunuyor. Üstün yetenekli programlarına kabul sınırının hemen altında ve üstünde bulunan öğrenciler arasında çoğu zaman önemli bir farklılık bulunmuyor.
Üstün yetenekliliğe ilişkin ortak ve standart bir tanımın bulunmaması da temel sorunlardan biri olarak gösteriliyor. Bazı uzmanlar üstün yetenekliliği yalnızca entelektüel veya akademik kapasiteyle açıklarken bazıları motivasyon, ilgi, yaratıcılık, liderlik ve duygusal özellikleri de tanıma dâhil ediyor. Bu farklılıklar, öğrencilerin yaşadıkları bölgeye veya okul sistemine göre farklı biçimde sınıflandırılmasına yol açıyor. Bir bölgede üstün yetenekli olarak kabul edilen bir öğrenci, başka bir bölgede aynı etiketi alamayabiliyor.
Warne, “üstün yeteneklilik” kavramının bağımsız bir psikolojik özellik olarak ele alınmasının yanlış olduğunu belirtiyor. Öğrencilerin gerçekte sahip olduğu özelliklerin zekâ, akademik yatkınlık, sanatsal yetenek veya liderlik kapasitesi olduğunu; “üstün yetenekli” ifadesinin ise bu farklı becerilerin üzerine sonradan yerleştirilen idari bir etiket olduğunu savunuyor. Wame, öğrencilerin kişisel özelliklerinden çok, okulların sunduğu eğitim hizmetlerine odaklanılması gerektiği ifade ederek , “İleri düzey öğrenci” tanımının standart sınıf öğretiminin öğrencinin öğrenme hızı ve akademik ihtiyaçları açısından yetersiz kaldığını ve öğrencinin hızlandırılmış ya da zenginleştirilmiş eğitime ihtiyaç duyduğunu gösterebileceğini belirtiyor.