“Türkiye’de Yükseköğretim Sisteminin Mevcut Durumu, Yapısal Sorunlar ve Politika Önerileri” Araştırma Raporu Yayımlandı 

Enstitü Sosyal, Türkiye’de yükseköğretim sistemini kalite, verimlilik ve uluslararası rekabet gücü açısından yeniden değerlendirmeyi amaçlayan “Türkiye’de Yükseköğretim Sisteminin Mevcut Durumu, Yapısal Sorunlar ve Politika Önerileri” başlıklı yeni araştırma raporunu yayımladı. Enstitü Sosyal Yükseköğretim Araştırmaları Çalışma Grubu tarafından hazırlanan çalışma, yükseköğretim sisteminin temel yapısal sorunlarını analiz ediyor ve bu sistemin geleceğine yönelik stratejik dönüşüm alanlarını ortaya koyuyor. 

Raporda Yükseköğretim Kanunu, Yükseköğretim Kurulu (YÖK), yükseköğretim yönetimi, akademik yükselme, kadro yapısı ve kalitesi, eğitim süreleri, fakülte ve kontenjan sayıları ve uluslararasılaşma gibi önemli parametreler ışığında Türkiye’nin küresel yükseköğretim alanında lider ülkelerden biri hâline gelmesi için gerekli tespitlere ve reform önerilerine yer veriliyor.

Araştırma, nicel verilerle nitel verileri birlikte kullanan bir karma yöntem yaklaşımıyla tasarlandı. Nicel boyutta, başta YÖK olmak üzere ulusal ve uluslararası veri tabanlarından elde edilen öğrenci sayıları, akademik kadro dağılımı, alan bazlı yoğunlaşmalar, mezuniyet oranları ve uluslararasılaşma göstergeleri betimsel istatistiklerle analiz edildi. Nitel boyutta ise akademisyenler, üniversite yöneticileri, lisansüstü öğrenciler ve politika yapıcılar/uzmanlardan oluşan dört ayrı odak grubuyla, 19 Ocak-13 Şubat 2026 tarihleri arasında eğitim süreleri, akademik yükseltme, kontenjan ve yönetişim başlıklarında yuvarlak masa toplantıları gerçekleştirildi; elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilerek öneriler geliştirildi. 

Raporda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ve YÖK’ün, Türkiye Yüzyılı vizyonunun stratejik hedefleri doğrultusunda yeniden yapılandırılması öneriliyor. Bu bakımdan Türkiye’deki mevcut akademik, sosyal, siyasal, jeopolitik ve iktisadi gelişimler dikkate alınarak yeni ve sade bir yükseköğretim kanununun hazırlanması ve sistemin reforme edilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. 

Rapora göre, reformun merkezinde beş temel ilke bulunuyor. Birincisi, kurumsal farklılaşmayı mümkün kılan dengeli bir yönetişim modelinin inşasıdır. İkincisi, liyakat ve performans kültürünü güçlendiren, nitelik odaklı bir akademik yükseltme sisteminin kurulmasıdır. Üçüncüsü veri temelli planlama anlayışının kontenjan, program açma ve insan kaynağı politikalarına sistematik biçimde entegre edilmesi, dördüncüsü yetkinlik ve öğrenme çıktılarına dayanan bir model ile eğitim sürelerinin optimize edilmesi, beşincisi ise Türkiye’nin araştırma kapasitesini ve uluslararası rekabet gücünü artıran bütüncül bir uluslararasılaşma stratejisinin geliştirilmesidir.

Raporda mevcut durum analizi ve veri temelli bulgular ışığında Türkiye yükseköğretim sisteminin niteliği, uluslararası rekabet gücü ve toplumsal etkisini artırmaya yönelik politika önerileri bütüncül bir çerçevede sunuluyor.