Enstitü Sosyal, “Türkiye’de Okul Yöneticisi Profili ve Bir Model Önerisi” Başlıklı Politika Notu’nu Yayımladı

Enstitü Sosyal, Türkiye’de okul yöneticiliğinin niteliğini ve mesleki çerçevesini güçlendirmeyi amaçlayan yeni politika notu “Türkiye’de Okul Yöneticisi Profili ve Bir Model Önerisi”ni yayımladı. Dr. Münübe Zeynep Yılmaz ve Doç. Dr. Turgay Öntaş tarafından hazırlanan çalışma, okul yöneticiliğinin yalnızca idari görevlerden ibaret olmadığını, okul iklimini, öğrenme süreçlerini ve paydaş ilişkilerini doğrudan şekillendiren kritik bir yöneticilik rolü taşıdığını ortaya koyuyor. 

Politika notunda okul yöneticiliğinin niteliği şu şekilde tanımlanıyor: “Okul müdürleri; öğretmenler, öğrenciler, veliler ve içinde bulundukları toplumsal çevre arasında kritik bir bağ kurarak okulun bütünsel işleyişini şekillendiren temel aktörlerdir.” Bu yönüyle okul yöneticiliği, Enstitü Sosyalin eğitim politikalarında merkeze aldığı öğrenme odaklı yaklaşımda kritik bir rol oynuyor. Değişen öğrenme dinamikleri okul yöneticilerinden beklenen nitelikleri de farklılaştırıyor. Örneğin okul yöneticileri, pedagojik liderlik, etik temsil ve stratejik karar alma sorumluluklarıyla birlikte değerlendiriliyor.

Bugünün eğitim ekosistemi, değişen öğrenci profilleri, çeşitlenen veli beklentileri, karmaşıklaşan okul yapıları ve dijitalleşmenin hızla dönüştürdüğü öğrenme süreçleri nedeniyle okul yöneticilerinden çok boyutlu bir yöneticilik anlayışını gerekli kılıyor. Politika notu, bu dönüşümün gerektirdiği bilgi, beceri ve değer setini bütüncül bir çerçeveyle tanımlayarak Türkiye’de uzun süredir hissedilen yöneticilikte kurumsallaşma ihtiyacına somut ve uygulanabilir bir model sunuyor. Çalışma, yöneticilikle öğretmenliğin zaman zaman iç içe geçtiği mevcut sistemde, yetkinlik temelli bir okul yöneticisi profili tanımlanmadan yapılacak düzenlemelerin sürdürülebilir olmadığını vurguluyor ve Türkiye’ye özgü bir okul yöneticisi profilinin nasıl olduğunu tarif ediyor.

Okul Yöneticisinden Beklenen Bilgi, Beceri, Tutum ve Değerler

Politika notunda yer alan modelin bilgi boyutu; yöneticinin okulun yapısını, öğretmenlerin mesleki geçmişini, öğrencilerin sosyal, kültürel ve duygusal ihtiyaçlarıyla müfredatın bütününü kavrama kapasitesini kapsıyor.. Öğrencilerin bireysel farklılıklarını analiz edebilmekten bütçe yönetimine, veriye dayalı karar alma süreçlerinden mevzuat okuryazarlığına kadar genişleyen bu bilgi alanı, okulun hem akademik gelişimi hem kurumsal sürekliliği için temel bir zemin oluşturuyor.

Beceri boyutu ise yöneticinin sahip olduğu bilgiyi, okulun ihtiyaçları doğrultusunda harekete geçirme gücünü tarif ediyor. Çıkarım yapma ve karar alma kapasitesi, öğrenme süreçlerini izleme ve öğretmenlere etkili geri bildirim verme, kriz ve risk yönetimi, toplumsal katma değer oluşturma ve paydaşlarla müzakere edebilme becerileri, gerek günlük okul işleyişinde gerek öngörülemeyen vakalarda yöneticinin bütüncül bir liderlik sergilemesini gerektiriyor. Bu beceriler, aynı zamanda yöneticinin okulun profesyonel öğrenme kültürünü güçlendirmesine ve öğrenme merkezli bir okul iklimi oluşturmasına katkı sunuyor. 

Çalışmanın önerdiği üçüncü ana başlık olan tutum ve değerlerde ise yöneticinin temsil gücünü ve okul kültürünü belirleyen etik temel ele alınıyor. Temsiliyet ve saygınlık, sosyal ve duygusal olgunluk, sevgi ve empati, adaleti gözetme, dünya okuryazarlığı ve millî–kültürel duyarlılık gibi nitelikler; yöneticinin okul içinde güven inşa etmesini, paydaşlara karşı adil ve dengeli tutum sergilemesini ve okulun toplumsal bağını güçlendirmesini sağlayan ana unsurlar olarak tanımlanıyor. Bu değer seti, okul yöneticiliğinin teknik kapasitenin yanı sıra güçlü bir etik çerçeveyle sürdürülebileceğine işaret ediyor.

Politika notu, Türkiye’de okul yöneticiliğinin profesyonel bir meslek olarak güçlenebilmesi için bu üçlü çerçevenin yalnızca tanımlanmasını değil, yöneticilerin yetiştirilmesi, seçilmesi, değerlendirilmesi ve desteklenmesi süreçlerine entegre edilmesini öneriyor. Yöneticilik rolünün öğretmenlikten ayrışan, kendi yetkinlik setiyle tanımlanan bir meslek hâline gelmesi gerektiğinin altını çizen model, politika yapıcılar için uygulanabilir ve sürdürülebilir bir yol haritası niteliği taşıyor.

Enstitü Sosyal, bu politika notu ile Türkiye’de eğitim yöneticiliğinin geleceğine dair güçlü ve bütüncül bir vizyon ortaya koyuyor. Bu vizyonla okul yöneticisini okulun yalnızca idari düzeninden sorumlu biri olarak görmüyor, öğrenme kültürünün tasarımından ve gelişiminden sorumlu bir lider olarak konumlandırıyor. Eğitim ekosisteminin güçlenmesi ve her öğrencinin daha nitelikli bir öğrenme ortamına erişebilmesi için güçlü, etik, öğrenme odaklı ve yetkinlik temelli bir okul yöneticiliği anlayışının gerekliliğine dikkat çekiyor.